Wielkanoc w Hiszpanii. Jak Hiszpanie obchodz─ů ┼Ťwi─Öta Wielkanocne?

wielkanoc w hiszpanii

┼Üwi─Öta wielkanocne (Pascua czytaj: pask┼éa) to jedyny okres w roku, kiedy mo┼╝esz zobaczy─ç jak bardzo religijni s─ů Hiszpanie. Wprawdzie nie u┼Ťwiadczysz t┼éum├│w Hiszpan├│w na coniedzielnej mszy ┼Ťwi─Ötej, ale jak trzeba nie┼Ť─ç figurk─Ö Matki Boskiej czy jakiego┼Ť ┼Ťwi─Öto to s─ů pierwsi. Nie mniej jednak trzeba przyzna─ç, ┼╝e je┼Ťli chodzi o obchody Wielkiego Tygodnia to nikt tak hucznie, z tak─ů pasj─ů i przej─Öciem nie ┼Ťwi─Ötuje na ca┼éym ┼Ťwiecie! Je┼Ťli b─Ödziecie mieli okazj─Ö przyjecha─ç do Hiszpanii na Wielkanoc, koniecznie wybierzcie si─Ö do Andaluzji.

Wielki Post czyli przygotowanie do Wielkiej Nocy

Je┼Ťli zapytasz si─Ö Hiszpana kiedy zaczyna si─Ö Wielki Post (cuaresma, czytaj k┼éaresma) to nie b─Ödzie wiedzie─ç, ┼╝e ┼Ürod─ů Popielcow─ů. B─Ödzie jednak wiedzia┼é, ┼╝e 40 dni przed Wielkanoc─ů. Co robi─ů Hiszpanie podczas Wielkiego Postu? Nic. Nie ma masowych spowiedzi, bo wed┼éug Hiszpana nie b─Ödzie si─Ö spowiada─ç ksi─Ödzu skoro ju┼╝ si─Ö wyspowiada┼é ┼╝onie. Post w pi─ůtek? Oczywi┼Ťcie, ┼╝e nie! W pi─ůtki wspomina si─Ö o tym, jak to dziadkowie i babcie wstrzymywali si─Ö od posi┼ék├│w mi─Ösnych. Na pytanie dlaczego nie kultywuj─ů tej tradycji najcz─Ö┼Ťciej s┼éysz─Ö: To by┼éo kiedy┼Ť… Teraz s─ů inne czasy.

W takim razie co robi─ů Hiszpanie podczas Wielkiego Postu? W wielu miejscach w Hiszpanii w tym okresie mo┼╝ecie natkn─ů─ç si─Ö w wielu miasteczkach na przedstawienia na ┼Ťwierzym powietrzu zwane Pasi├│n de Cristo. Aktorami s─ů mieszka┼äcy danej miejscowo┼Ťci, kt├│rzy odtwarzaj─ů ┼╝ycie Jezusa od momentu ostatniej wieczerzy a┼╝ po zmartwychwstanie. W niekt├│rych miejscowo┼Ťciach wej┼Ťci├│wki na przedstawienie s─ů p┼éatne i odbywaj─ů si─Ö co tydzie┼ä a┼╝ do Wielkanocy. Ja jeszcze nie by┼éam na takim przedstawieniu, ale s┼éysza┼éam du┼╝o pozytywnych opinii o Pasion de Cristo w bliskiej miejscowo┼Ťci zwanej Ulldecona.

Niedziela Palmowa czyli Domingo de Ramos

Jest to jeden z najbardziej ulubionych dni przez dzieci. Po pierwsze przez palmy a po drugie przez procesj─Ö. Zacznijmy jednak od palm. Hiszpa┼äska palma wykonana jest z li┼Ťci palmowych – dos┼éownie. Nie ma zbyt wielkiego wyboru je┼Ťli chodzi o kolorystyk─Ö, bo w kwiaciarniach mo┼╝na tylko zakupi─ç je w kolorze naturalnym, r├│┼╝owym i niebieskim. Niekt├│re palmy wyposa┼╝one s─ů w pseudo r├│┼╝aniec z cukierk├│w (wersja dla dzieci). Doro┼Ťli z regu┼éy nie kupuj─ů dla siebie palm. To co si─Ö ┼Ťwi─Öci opr├│cz palm? Przed procesj─ů przy ko┼Ťcio┼éach mo┼╝na znale┼║─ç ga┼é─ůzki oliwne i laurowe, kt├│re ka┼╝dy mo┼╝e sobie wzi─ů┼Ť─ç do po┼Ťwi─Öcenia. Najch─Ötniej Hiszpanie zabieraj─ů ze sob─ů li┼Ťcie laurowe, bo przecie┼╝ mo┼╝na wykorzysta─ç je do roso┼éu czy jakiego┼Ť sosu… Je┼Ťli chcecie upolowa─ç ga┼é─ůzk─Ö laurow─ů koniecznie musicie przyby─ç pod ko┼Ťci├│┼é conajmniej p├│┼é godziny przed procesj─ů.

wielkanoc w hiszpanii
Tak wygl─ůdaj─ů typowe palmy w Hiszpanii

Procesja z regu┼éy zaczyna si─Ö mi─Ödzy godzin─ů 11 i 12 w po┼éudnie. Obowi─ůzkowo rozpoczyna j─ů orkiestra a za ni─ů idzie Jezus prowadz─ůc osio┼éka. W niekt├│rych miejscowo┼Ťciach niesie si─Ö tylko figur─Ö Jezusa. Teraz ju┼╝ wiecie dlaczego dzieci w Hiszpanii tak bardzo lubi─ů Niedziel─Ö Palmow─ů. Podczas procesji dzieci ┼Ťpiewaj─ů wraz z ksi─Ödzem weso┼ée pie┼Ťni na cze┼Ť─ç Jezusa. Nast─Öpnie ksi─ůdz ┼Ťwi─Öci palmy i wszyscy rozchodz─ů si─Ö do bar├│w i restauracji na aperitiv przed obiadem. Obiad te┼╝ najlepiej zje┼Ť─ç w restauracji.

Tak wygl─ůda procesja w Niedziel─Ö Palmow─ů w Vinaros. Mo┼╝ecie zobaczy─ç mojego koleg─Ö przebranego za Jezusa, kt├│ry maszeruje przy ┼╝ywym osio┼éku. Potem mo┼╝ecie zobaczy─ç jak ksi─ůdz ┼╝artuje z dzie─çmi i ┼Ťpiewa pie┼Ťni religijne wraz z nimi. No i oczywi┼Ťcie po┼Ťwi─Öcenie palm. Tych, kt├│rych ksi─ůdz zna dobrze kropi ich porz─ůdnie wod─ů ┼Ťwi─Öcon─ů.

Obchody Wielkiego Tygodnia w Hiszpanii czyli procesje, porocesje i jeszcze raz procesje

Hiszpanie s─ů tak bardzo religijnym narodem, ┼╝e w wielu regionach i wielu firmach pracuj─ůcy maj─ů wolne od Wielkiego Czwartku. Ba! Nawet niekt├│re regiony maj─ů wolny poniedzia┼éek po Wielkanocy (nie, tutaj nie ma Lanego Poniedzia┼éku). Wszystko po to by podziwia─ç procesje.

Kiedy┼Ť pewien m├│j znajomy zapyta┼é mnie: A to, co si─Ö w Hiszpanii przebieraj─ů za Ku Klux Klan, to co to jest? No w┼éa┼Ťnie… Nie ┼╝aden Ku Klux Klan, ale cofrad├şas (czytaj: kofradijas). Cofrad├şas to grupy religijne, kt├│re co roku podczas Wielkiego Tygodnia (Semana Santa) wychodz─ů z figurami Matki Boskiej, Jezusa czy figur zwi─ůzanych z Drog─ů Krzy┼╝ow─ů. Figury te w Hiszpanii nazywa si─Ö pea├▒a lub paso de semana santa. Dodatkowo podczas procesji na ulice wychodz─ů tak┼╝e grupy nios─ůce figury ┼Ťwi─Ötych zwi─ůzane z lokalnymi tradycjami. W Vinaros na przyk┼éad podczas procesji mo┼╝na podziwia─ç figur─Ö ┼Ťw. Piotra, patrona marynarzy.

Cofrad├şas, pasos i costaleros… Co to jest?

Grupy Cofrad├şas dzia┼éaj─ů na zasadzie stowarzyszenia. M├│j Angel te┼╝ nale┼╝a┼é kiedy┼Ť do grupy Cofrad├şa Weroniki ocieraj─ůcej twarz Jezusa. Gdzie┼Ť w g┼é─Öbi szafy te┼Ťciowej schowany jest te┼╝ jego str├│j. Cz┼éonkowie takiej grupy nazywani s─ů Nazarenos (Nazarejczykami). Cz─Ö┼Ť─ç z nich niesie podczas procesji ┼Ťwiece a cz─Ö┼Ť─ç z nich na swoich ramionach niesie figur─Ö ┼Ťwi─Öt─ů. Ka┼╝da figura jest niesiona na specjalnym stelarzu z zadaszeniem lub bez zwanym tronem. Trony zrobione s─ů ze srebra i z┼éota. Pi─Ökne szaty dla Matki Boskiej robione s─ů r─Öcznie i wygl─ůdaj─ů na prawdziwe dzie┼éa sztuki. No i oczywi┼Ťcie mn├│stwo kwiat├│w.

Procesja pi─ůtkowa. Figura symbolizuj─ůca trzy upadki Chrystusa.

Zapewne zadajecie sobie pytanie ile wa┼╝─ů takie figury? Je┼Ťli we┼║miemy pod uwag─Ö te z Andaluzji to ich ┼Ťrednia waga waha si─Ö mi─Ödzy 1500 i 2000kg a najci─Ö┼╝sze maj─ů nawet 5000kg!!! Jedn─ů figur─Ö niesie nawet ponad 60 os├│b tzw. costaleros (czytaj kostaleros). Wyobra┼║cie sobie, ┼╝e w Andaluzji co roku jest tak du┼╝o ch─Ötnych do niesienia pasos de la semana santa, ┼╝e powsta┼éy listy oczekuj─ůcych. Jest to wielkie wyr├│┼╝nienie, ale i wielki obowi─ůzek. Osoby, kt├│re b─Öd─ů nie┼Ť─ç pasos zawsze maj─ů jak─ů┼Ť intencj─Ö, kt├│r─ů chc─ů powierzy─ç Bogu. Niekt├│rzy nawet id─ů przez ca┼é─ů procesj─Ö boso! Procesja przez miasto trwa wiele godzin. Jako ciekawostk─Ö dodam, ┼╝e w Sewilli najd┼éu┼╝sza procesja o d┼éugo┼Ťci 5,5km trwa 14 godzin!! Wcale si─Ö nie dziwi─Ö, ┼╝e, p├│┼╝niej costaleros maj─ů posiniaczone i pokrwawione ramiona i stopy. To jest dopiero prawdziwa pokuta! I na dodatek wolontaryjna!

Jak wygl─ůdaj─ů procesje wielkanocne w Hiszpanii?

Wprawdzie procesje wygl─ůdaj─ů pi─Öknie na ┼╝ywo i w telewizji, ale musicie wiedzie─ç, ┼╝e zanim costaleros wyjd─ů w procesji przez kilka tygodni a nawet miesi─Öcy ─çwicz─ů podnoszenie figury. Je┼Ťli zaobserwujecie procesj─Ö, zobaczycie jedn─ů osob─Ö, kt├│ra uderza w dzwon przyczepiony do konstrukcji paso. Za ka┼╝dym ude┼╝eniem w dzwon, costaleros wiedz─ů czy maj─ů si─Ö zastrzyma─ç czy podnie┼Ť─ç figur─Ö. Llamadero (czytaj jamadero) nazywa si─Ö osob─Ö dyryguj─ůc─ů dan─ů procesj─ů paso. Zauwa┼╝cie te┼╝, ┼╝e llamadero swoimi okrzykami daje intrukcje costaleros.

Od czasu do czasu procesja zatrzymuje si─Ö podczas tzw. saetas, s─ů to modlitwy w postaci ┼Ťpiewanej. Podczas procesji przez ulice miast, ludzie z okien wyrzucaj─ů p┼éatki r├│┼╝ ku figurom. Niekt├│re osoby, kt├│re mieszkaj─ů w w─ůskich uliczkach przez kt├│re przechodzi procesja, zamiast sypa─ç p┼éatki r├│┼╝ to je zbieraj─ů z zadaszenia figury. Niby ma im to przynie┼Ť─ç b┼éogos┼éawie┼ästwo, a dla costaleros to b─Ödzie kilka gram├│w mniej do niesienia.

Typowe ┼Ťpiewy saetas

Podczas procesji zauwa┼╝ycie te┼╝ kobiety z Cofrad├şas ubrane na czarno i z typowym odzieniem g┼éowy w Andaluzji zwanym mantilla (czytaj mantija).

kobiety na procesji w hiszpanii

Na procesji nie mo┼╝e tak┼╝e zabrakn─ů─ç orkiestr graj─ůcych pie┼Ťni ┼╝a┼éobne. Jako ciekawostk─Ö powiem wam, ┼╝e w 2019 roku w hiszpa┼äskim Mam Talent rodzice zg┼éosili swojego w├│wczas dwuletniego syna, kt├│ry z pasj─ů i przej─Öciem gra┼é na b─Öbnie tak jak orkiestry graj─ů podczas procesji. Talent ma┼éego Hugo sprawi┼é, ┼╝e wygra┼é edycj─Ö Got Talent Espa├▒a. Nawet Papie┼╝ Franciszek by┼é zdumiony tak m┼éodym talentem i zaprosi┼é ch┼éopca do siebie na audiencj─Ö.

A tak gra Hugo Molina na swoim b─Öbnie.

Co mnie fascynuje w tych procesjach to przepych, du┼╝o z┼éota, i jak to jest mo┼╝liwe, ┼╝e nic si─Ö nie pali mimo, ┼╝e figury otoczone s─ů mn├│stwem ┼Ťwiec. U mnie w miejscowo┼Ťci co roku odbywaj─ů si─Ö procesje (podczas pandemii nie), ale najwi─Öksze wra┼╝enie robi─ů te w Andaluzji. Problem jest w tym, ┼╝e jest tak du┼╝o ch─Ötnych do podziwiania tej tradycji, ┼╝e na g┼é├│wnych ulicach ustawione s─ů krzes┼éa oczywi┼Ťcie odp┼éatanie. Przygotujcie si─Ö na t┼éumy ludzi!

Niedziela Wielkanocna i po ┼Ťwi─Ötach

Hiszpan├│w obchodz─ůcych Wielkanoc mo┼╝na podzieli─ç na dwie grupy: tych, kt├│rzy jedz─ů niedzielny wielkanocny obiad w gronie rodziny (je┼Ťli mo┼╝na w restauracji tym lepiej) i na tych, kt├│rzy chc─ů wykorzysta─ç d┼éugi weekend na kr├│tki wypad (z regu┼éy zagraniczny). Co raz wi─Öcej Hiszpan├│w w okresie Wielkiej Nocy udaje si─Ö do Polski, aby pozna─ç inne tradycje. G┼é├│wnie chc─ů zobaczy─ç kolejki do spowiedzi (bo to dla nich atrakcja i szok) i oczywi┼Ťcie ciekawi ich tradycja ┼Ťwi─Öcenia pokarm├│w.

Jakie s─ů tradycyjne hiszpa┼äskie dania wielkanocne?

W ka┼╝dym regionie s─ů inne dania tradycyjne, ale najwi─Öksz─ů wag─Ö przyk┼éada si─Ö do s┼éodyczy. My mamy babk─Ö wielkanocn─ů a Hiszpanie maj─ů Mona de Pascua. Jest to taki biszkopt przybieraj─ůcy r├│┼╝ne formy i dekoracje. Najbardziej popularna jest Mona zawieraj─ůca jajko na twardo. Oczywi┼Ťcie nie mo┼╝e te┼╝ zabrakn─ů─ç torrijas (czytaj torrihas) czyli kromek chleba maczanych w mleku i jajku, sma┼╝onych na g┼é─Öbokim t┼éuszczu i obtoczonych w cukrze z cynamonem. W Andaluzji natkniecie si─Ö te┼╝ na pesti├▒os, ciasteczka sma┼╝one na g┼é─Öbokim t┼éuszczu i oblane du┼╝─ů ilo┼Ťci─ů miodu. Obowi─ůzkowe te┼╝ s─ů kury z jajkami i kr├│liki a wszystko to zrobione z czekolady.

typowe hiszpanskie ciasto na wielkanoc
Mona de Pascua
deser hiszpanski na wielkanoc
Torrijas
jak obchodzi sie wielkanoc w hiszpanii
Pesti├▒os

Jak si─Ö Wam podoba Wielkanoc w Hiszpanii?

Podoba Ci się ten wpis? Oceń go!
[Wynik: 3 Średnia: 3.7]

Mo┼╝e Ci si─Ö r├│wnie┼╝ spodoba

Dodaj komentarz

Tw├│j adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s─ů oznaczone *